Ακράτεια Ούρων

Τι σημαίνει ακράτεια ούρων;

Είναι η ακούσια, δηλ. χωρίς τη θέληση μας απώλεια ούρων σε βαθμό τέτοιο που να προκαλεί πρόβλημα υγιεινής (δερματίτιδες) ή πρόβλημα κοινωνικής αποδοχής (μυρωδιές, βρεγμένα ρούχα κ.λ.π.) και πρόκειται για ένα σύμπτωμα, μία κλινική εκδήλωση και όχι για μία πάθηση.

Είναι συχνό πρόβλημα και σε ποιες ηλικίες εμφανίζεται;

Η ακράτεια αφορά όλες τις ηλικίες, συμβαίνει στα παιδιά και σε νέους, αλλά είναι ιδιαίτερα συχνή στην τρίτη ηλικία. Θα λέγαμε ότι οι γυναίκες προσβάλλονται περισσότερο, στην Αμερική 10.000.000 άτομα πάσχουν από ακράτεια ούρων και το 85% είναι γυναίκες. Εκτιμάται ότι μία στις τέσσερις γυναίκες ηλικίας 30-59 ετών έχει παρουσιάσει έστω ένα επεισόδιο ακράτειας ούρων.

Τώρα όπως για άλλα υγειονομικά προβλήματα στην χώρα μας έτσι και για την ακράτεια ούρων δεν υπάρχουν επιδημιολογικές μελέτες, αλλά σε μία έρευνα που έχει γίνει στα ΚΑΠΗ το 25,5% των ανδρών δήλωσαν κάποια μορφή ακράτειας, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στις γυναίκες ήταν 45%. Αν αυτά τα ποσοστά τα ανάγουμε στο γενικό πληθυσμό για άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών τότε προκύπτει ότι 165.000 (άνδρες) και 383.000 γυναίκες πιθανότατα αντιμετωπίζουν πρόβλημα, ενώ αν προσθέσουμε και τις άλλες ηλικίες αυτοί οι αριθμοί μεγαλώνουν κατά πολύ και τονίζουν το μέγεθος του προβλήματος στη χώρα μας.

Η κατάσταση συνοδεύεται από σημαντική νοσηρότητα, που περιλαμβάνει τοποθέτηση μόνιμων καθετήρων, ουρολοιμώξεων, κατακλίσεις κ.λ.π. Επίσης προκαλεί ψυχικές διαταραχές, κατάθλιψη, απομόνωση και άγχος, ενώ δεν θα πρέπει να παραβλέψουμε την σεξουαλική δυσλειτουργία που προκαλεί, κυρίως στα νεότερα άτομα.

Ποια είναι η αιτία που προκαλεί ακράτεια;

Μία πολλή μεγάλη γκάμα καταστάσεων και διαταραχών μπορούν να δημιουργήσουν ακράτεια ούρων, όπως γενετικές ανωμαλίες, χειρουργικές επεμβάσεις, κακώσεις και τραυματισμοί στη πύελο και την σπονδυλική στήλη, νευρολογικές παθήσεις, φλεγμονές και ουρολοιμώξεις καθώς επίσης και σαν αποτέλεσμα της γήρανσης. Ακόμα η ακράτεια μπορεί να προκληθεί μετά από ένα τοκετό.

Η ακράτεια είναι ένα πρόβλημα του ουροποιητικού συστήματος, το οποίο αποτελείται απο 2 νεφρά, δύο ουρητήρες, ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Τα ούρα παράγονται στα νεφρά μετά από φιλτράρισμα του αίματος. Από τα νεφρά κατεβαίνουν στη κύστη δια μέσου των ουρητήρων, και εκεί αποθηκεύονται.

Η κύστη περιβάλλεται απο μυ (εξωστήρας) ο οποίος χαλαρώνει όσο η κύστη γεμίζει με ούρα, μέχρι περίπου τα 500 κ.εκ., ενώ η βαλβίδα της κύστης παραμένει κλειστή, έτσι ώστε δεν χάνουμε ούρα. Όταν λοιπόν η κύστη γεμίσει με ούρα τότε στέλνονται μηνύματα στον εγκέφαλο. Ο εγκέφαλος εάν θεωρήσει ότι είναι βολικό για αυτόν, αδειάζει την κύστη, εάν όχι δίνει εντολή στην κύστη να περιμένει και η κύστη συνεχίζει να αποθηκεύει ούρα. Όταν υπάρξουν οι ικανοποιητικές συνθήκες τότε ο εγκέφαλος δίνει εντολή και ανοίγει ο σφιγκτήρας της κύστης, η κύστη συσπάται και τα ούρα βγαίνουν δια μέσου της ουρήθρας. Ένας άλλος κυκλοειδής μύς που αγκαλιάζει την ουρήθρα και ονομάζεται σφιγκτήρας, ελέγχει την δραστηριότητα της. Όταν λοιπόν οποιοδήποτε μέρος του ουροποιητικού συστήματος παρουσιάσει ανωμαλίες, τότε μπορεί να έχουμε την ακράτεια ως αποτέλεσμα.

Οι 3 βασικοί τύποι ακράτειας ούρων

Άλλη ταξινόμηση της ακράτειας περιλαμβάνει 2 ακόμα τύπους:

• • Αντανακλαστική ακράτεια: Τα νεύρα που μεταφέρουν το μήνυμα (ότι η κύστη γεμίζει) στον εγκέφαλο μπορεί να έχουν βλάβη. Η κύστη θα αδειάσει απο μόνη της χωρίς να το θέλουμε και δεν θα καταλάβουμε απο πριν ότι θέλουμε να πάμε στην τουαλέτα.
• • Ακράτεια απο υπερπλήρωση: Αυτό μπορεί να είναι αποτέλεσμα της κατακράτησης ούρων. Όπως ακριβώς ένα μπαλόνι που το γεμίζουμε με νερό, όταν γεμίσει και δεν χωράει άλλο, αρχίζει να υπερχειλίζει.

Η Ανδρική Ακράτεια μπορεί να θεραπευθεί;

Αν και η ακράτεια στους άνδρες οφείλεται σε διαφορετικά αίτια από ότι στις γυναίκες, οι θεραπευτικές επιλογές είναι παρόμοιες. Η ριζική προστατεκτομή, η χειρουργική αφαίρεση δηλ. για καρκίνο του προστάτη είναι η κύρια αιτία της ακράτειας των ούρων στους άνδρες. 40% των ανδρών αναφέρουν ακράτεια μερικές εβδομάδες μετά την αφαίρεση του προστάτη. Οι περισσότεροι από αυτούς μπορεί να επανακτήσουν τον έλεγχο της ούρησης τους, μερικοί ωστόσο, δεν θα το καταφέρουν. (Σε μελέτη του 2000 αναφέρθηκε ότι το 8.4% των ανδρών μετά από προστατεκτομή αντιμετώπιζε πρόβλημα ακράτειας 18 μήνες μετά την επέμβαση).

Γιατί η εμφάνιση της ακράτειας είναι τόσο συχνή μετά από προστατεκτομή;
Το πρόβλημα είναι αυτό που ονομάζουμε ανεπάρκεια του σφιγκτήρα. Ουσιαστικά, αυτό σημαίνει ότι ο σφιγκτήρας δεν είναι αρκετά δυνατός ώστε να αντέχει στην κοιλιακή πίεση που ασκείται όταν κάποιος βήχει ή φταρνίζεται. Ο σφιγκτήρας είναι ένα "δαχτυλίδι" από μύες που ελέγχει το άνοιγμα της ουρήθρας. Επομένως, η αδυναμία ή η βλάβη του σφιγκτήρα ελαττώνει την ικανότητα ελέγχου της ούρησης.

Ποία είναι η θεραπεία της ακράτειας;

Υπάρχουν τρεις μεγάλες κατηγορίες θεραπείας: συμπεριφοράς, φαρμακευτική και χειρουργική.

Α. Θεραπεία Συμπεριφοράς

• Προγραμματισμός της ούρησης Ο ασθενής πηγαίνει στη τουαλέτα συγκεκριμένη ώρα με το ρολόι, κάθε 2-4 ώρες ανεξάρτητα εάν θέλει να ουρήσει ή όχι. Ο στόχος είναι να κρατήσουμε στεγνό τον ασθενή και ενδείκνυται στης τρίτης ηλικίας άτομα με ακράτεια, στα παιδιά με νυκτερινή ενούρηση και στους πάσχοντες απο νόσο του Αλτσχάιμερ.
• Επανεκπαίδευση της κύστης Και εδώ ο ασθενής πηγαίνει σε προγραμματισμένες ώρες, αλλά το διάστημα μεταξύ μίας ούρησης και της άλλης βαθμιαία αυξάνει έτσι η κύστη μαθαίνει να καθυστερεί την ούρηση. Εφαρμόζεται στην επιτακτική και μικτού τύπου ακράτεια.
• Ασκήσεις του πυελικού εδάφους (Kegel) Αυτές οι ασκήσεις των μυών της λεκάνης , κολπικών κώνων κ.α μπορούν να συνδυασθούν και με θεραπεία βιοανάδρασης και συνήθως τις προτείνουμε στην ακράτεια απο προσπάθεια.

Β. Φαρμακευτική θεραπεία

Υπάρχει μια κατηγορία φαρμάκων που λέγονται αντιχολινεργικά και στοχεύουν να θεραπεύσουν κυρίως την επιτακτικού τύπου ακράτεια. Επειδή αυτά τα φάρμακα έχουν αλληλεπίδραση με άλλα φάρμακα, ιδιαίτερα τα άτομα της τρίτης ηλικίας, θα πρέπει να αποφεύγουμε να τα παίρνουμε μόνοι μας και οπωσδήποτε να μας τα έχει προτείνει ο γιατρός μας. Τελευταία κυκλοφόρησε ένα νέο φάρμακο για την αντιμετώπιση της ακράτειας απο προσπάθεια στις γυναίκες (ντουλοξετίνη).

Γ. Χειρουργική θεραπεία

Η χειρουργική θεραπεία εκτελείται αφού πρώτα ο Ουρολόγος μας έχει κάνει επιμελή και σωστή διάγνωση για τον τύπο της ακράτειας. Υπάρχουν πολλές τεχνικές που χρησιμοποιούνται κυρίως για να θεραπεύσουν την ακράτεια απο προσπάθεια (π.χ. ανάρτηση του κυστικού αυχένα, εγχύσεις γύρω απο την ουρήθρα με κολλαγόνο).

Ουροδυναμικός έλεγχος

Η Ουροδυναμική είναι μια μελέτη που αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο η ουροδόχος κύστη και η ουρήθρα κάνουν τη δουλειά τους δηλ. την αποθήκευση και την αποβολή των ούρων.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εξηγήσει συμπτώματα όπως:

• • Ακράτεια ούρων
• • Συχνουρία
• • Ξαφνική επιτακτική ανάγκη για ούρηση
• • Πρόβλημα ξεκινήματος ούρησης
• • Επώδυνη ούρηση
• • Αίσθηση ότι δεν γίνεται πλήρης κένωση της κύστης
• • Υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις